1. Sorunun Cevabı: Diktatör 61 yıllık Baas rejiminin düşüşü 13 senede gerçekleşti fakat Şam’ın 5 günde düşüşü Suriye muhalefetini de şaşırttı. Rusya süreci jeopolitik açıdan doğru okuyan bir ülke idi. Fakat İran’ın direncine sessiz kaldı uzun zamandır. Küresel güçlerin yeni Irak Yemen Lübnan Suriye planı son 10 yıllık bir planı içermektedir.
Son 4 yıl çatışmaların dondurulması İran ve Rusya’nın Suriye’de direnişin mukavemetine karşı havlu atması, çaresizliği ile küresel güçler ile mecburi bir anlaşmanın varlığını ortaya çıkarmıştır.
2. Sorunun Cevabı: El Şara Devlet başkanı formatını özümsemeye çalışırken, diğer yandan 1983 yılından beri büyük acılar çekmiş ve Sadnaya hapishanelerinde binlerce yakınlarını kaybetmiş ve 13 senede 400 bin insanın öldürüldüğü gerçeklik karlısında insanların 60 yıllık dışa vuran öfkeyi yönetmesi kolay değildir. Genel olarak büyük bir intikam olayı yaşanmaması çok önemli bir durum.
3. Sorunun Cevabı: Golan tepeleri bugün işgal edilmedi,1967 den bu yan İsrail in kontrolündedir. Rusya İran ve Baas rejimi bu işgal sorununu çözmeyi başaramadığı gibi 2012 yılından beri İsrail sürekli olarak Suriye topraklarına İran ve Hizbullah askeri noktalarına yapılan hava saldırılarına Rusya ve Suriye asla karşılık vermedi? Orta ve Uzun vadede Şam’ın kurtuluşu Kudüs e giden yoldur sözü bir dua ve temennidir. Objektif Reel bir karşılığı yok şu an. Kuzeyde İsrail’in Süveyda işgali gerçekten Yeni Orta Doğu Projesinin gerçekliğini ortaya çıkartmıştır. Suriye’nin bugün yaşadığı temel sorun İran’ın Suriye’nin %85 Sünni nüfusunun gücünü doğru okuyamaması ile alakalıdır.
İran Direniş cephesi Gazze de Hamas ile kurduğu iş birliğini 30 yıl azınlık Baas yönetimine tanıdığı şansı Sünni toplumuna tanımamıştır.
4. Sorunun Cevabı: Yeni yönetimin Kuzey Doğu Suriye PYD/YPG sorununu çözebilecek bir güçlü iradeye sahip olmadığını görüyoruz. Bu sorun ABD tarafından şekillenmiş konvansiyonel bir ordu haline getirilmiştir. Şam’ın bu konuda Türkiye ile ABD arasında kaldığını görüyoruz. Devrim devrime hazırlıksız yakalanmıştır. Suriye Kürt sorunu Irak benzeri bir sürecin zaman içerisinde kopyalanacağına inanıyorum.
5. Sorunun Cevabı: ABD özel Temsilcisi Barrac ve Suudi, Katar, BAE devletlerinin Şam üzerinde yönlendirici etkisinin olumlu yönde gelişeceğini tahmin ediyorum. Suriye Toplumu birlikte yaşamı esas alabilecek kültürel bir esnekliğe sahip olduğuna inanıyorum.
Temel problem Şam Hükümetinde azınlık toplumun temsiliyet paydaşlık sorunudur.
6. Sorunun Cevabı: Son 15 yıl İslam dünyasında özellikle Ortadoğu da yaşanan siyasal askeri gelişmeleri ABD ve İngiltere’nin baskılama ve kontrollü yönlendirme politikalarına şahit olduk.
2013 Mısır da Mursi’ye yapılan darbe, 2020 Kasım Süleymani ye yapılan suikast, 2024 Nasrallah’a yapılan Suikastlar ABD’nin orta doğu ya çok güçlü dönüşüne şahit olduk.
Şara 2024 Ortadoğu gerçekliğinde çaresiz pragmatist liderliğe örnek gösterebiliriz.
7. Sorunun cevabı: Suriye yeni lideri El Şara’nın güçlü bir heyet ve liderlik gösterisine ihtiyacı var. Irak ve Lübnan gibi çok etnisiteli mezhepli ve dini yapılara sahip olması büyük dezavantaj.
8. Sorunun Cevabı: Ben Dürzi ve Nusayri toplumun orta vadede Suriye için çok büyük sorunlar yaşatacağına inanıyorum Suriye’nin en yumuşak karnı bu iki toplumun potansiyel bir tehlike olduğunu görüyorum, bu iki toplumun siyasal sosyal temel sorunlarının acele bir şekilde çözülmesi gerektiğini düşünüyorum.
9. Sorunun Cevabı: Türkiye’nin sol laik milliyetçi ve dindar çevrelerin maalesef bütünü Suriye ye ön yargı ile yaklaştığına şahit olduk. Bunun tarihi sosyolojik siyasal bilgi sentezlemesinin yoksunluğu ve tamamen ideolojik dini kamplaşmalardan kaynaklandığını gördük.
10.Sorunun Cevabı: Suriye Baas rejimi ve El Şara üzerine koyulan yaptırımlar kaldırılmıştır.
ABD ve AB ülkeleri Suriye yönetimine bir şans verirken, Suriye’nin ekonomik destekçi ana ülkeleri Suudi Arabistan Katar ve BAE de kontrolör görevini üstlenmiştir, devrimin bundan sonraki süreci olabildiğince rasyonel pragmatist olmak zorundadır.
11. Sorunun Cevabı: Baas rejimi Suriye için bu şans kullanamadı mezhepçi ve dikta bir rejimde ısrarcı oldu her zaman. Bakalım Yeni Suriye yönetimi bu şansı iyi kullanabilecek mi? Suriye’nin jeopolitiği ekonomik siyasal sosyal açıdan güçlü bir yönetime sahip olması ile bu birlikteliği ancak sağlayabilir
12. Sorunun Cevabı: Yeni kurulacak hükümetin toplumsal farklılıkları kucaklayan bir ağırlığa sahip olması Suriye’yi bölgenin güçlü bir ülkesi haline getirecek güçtür, aksi halde Irak ve Lübnan krizlerini yaşaması kaçınılmazdır…
Özgeçmiş
Aslen Elazığlı olan araştırmacı-yazar, 1963’te İstanbul’da doğdu. İHH İnsani Yardım Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi olan Atalay, dünyanın 50 ülkesinde insani yardım temelli kuraklık, savaş, doğal afet, sağlık, eğitim ve kültür projelerinde görev aldı. UMHD Uluslararası Mülteci Hakları Derneği’nin kurucu üyeleri arasında yer alıyor. Araştırmalarına İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (İNSAMER) ve Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) bünyesinde devam ediyor. Ortadoğu, Balkanlar, Afrika, Asya ve Latin Amerika’da göç, yoksulluk, açlık, savaş, mülteci sorunları ve uyuşturucu madde bağımlılığı konuları ile ilgili saha araştırmaları yapıyor.
Dünya ve İslam, mesleki kurumsal makalelere, bağımsız düşünce ve dış politika değerlendirme yazılarına açıktır. Platformumuzda yer alacak yazılar çoğunlukla değişik kaynaklardan, kimlik ve yaklaşımlardan olacaktır.
Dünya ve İslam olarak yayımladığımız yazıların içeriğine; aktarılan bilgilerin gerçeklik değerine, yaklaşım tarzına, yapılan analizlere ve çıkan sonuçlara tümüyle katılmamız söz konusu değildir.
